Nel terzo decennio del secolo Donatello continua a produrre opere in cui precisa sempre più il suo indirizzo rivoluzionario e popolare. A 22 anni Donatello riceve la sua prima e importante commissione per l’abside di Santa Maria del Fiore: deve realizzare in marmo una statua di David. Húszéves korában mint kőfaragó a firenzei székesegyház szolgálatába áll, vésőt fog és első önálló műveit, melyeket ismerünk, márványból faragja ki. Në Romë Donatello-ja dhe Michelozzo-ja punuan me siguri të paktën dy vepra të tjera: pllakën e varrit të Giovanni Crivelli-t në Santa Maria in Aracoeli (1432) dhe Tabernakullin e Sakramentit (1432-1433) sot në skrestinë e Beneficiati në Shën Pjetër në Vatikan. In questo periodo l’artista realizza le cinque statue per il Campanile di Giotto. Relievet e pulpitit i përkasin periudhës pas udhëtimit (një kontratë e re firmoset posaçërisht në 1434) dhe paraqesin elemente të traditës paleokristiane dhe romanike, si sfondi në mozaik. Nel proporre questa bellezza scontrosa come modello per un eroe, Donatello affermò una delle sue più profonde convinzioni: la grandezza degli antichi si ritrovava nel popolo che per coraggio dignità e sentimento concreto della vita era degno di interpretare i valori di quello straordinario passato, l'artista trasformava così i popolani in santi ed eroi perché nella gente comune identificava le virtus degli antichi. Mrekullia e zemrës së kursyer mban një rrëfim të shtrënguar që tregon në të njëjtën kohë ngjarjet kyçe të historisë duke e bërë syrin e shikuesit të përmbush një lëvizje rrethore nga krahët e figurave. Që në vitin 1481 Cristoforo Landino te Apologjia e vendoste Donatello-n në të njëjtin nivel me artistët antikë dhe Giorgio Vasari, në dy botimet e tij të Jetëve (1550 dhe 1568) nënvizonte se si vepra e tij qe më e ngjashme me artistët romak se sa me mjeshtrat e tjerë periudhës së mëparshme. Pasoi një dënim që në rast përsëritje do ta çonte në një gjobë mjaft të kripur. Kjo vepër ndoshta u realizua për oborrin e palazzo Medici-t me porosi të Cosimo de' Medici-t (i kthyer në Firence në vitin 1434), dhe dëshironte të paraqiste si heroin biblik simbol të virtytit qytetar, ashtu dhe zotin Merkur që sodiste kokën e mbështetur të Argo Panoptes-it. Në vitin 1444 u ble dylli për modelin dhe në vitin 1449 u vendos pagesa përkatëse e veprës. Altari, i shpërbërë në 1591 për risistemimin e presbiterit, u riformuar në mënyrë arbitrare nga Camillo Boito në vitin 1895; aseti zanafillor dluhet të dukej si një Sacra Conversazione në të cilën Virgjëresha me fëmijën dhe gjashtë shenjtët ishin vendosur në një baldakin pak të thellë, i vendosur në një bazament të zbukuruar përball dhe nga mbrapa me relieve midis të cilëve katër relievet me skena nga jeta e shën Antonit. Tashmë priren gati në një zë në atribuimin Michelozzo-s të gjithë pjesës arkitektonike dhe Donatello-s relievin e fëmijëve kërcimtarë, të paktën vizatimi, pasi skulptura nuk është gjithmonë në lartësinë e dorës së mjeshtrit dhe me gjasa e realizuar me bashkëpunimin e ndihmësve të ndryshëm. Krishti i Donatello-s është ndërtuar duke theksuar vuajtjen dhe të vërtetën njerëzore të subjektit, ndoshta në marrëveshje me porositësit françeskanë. Motivet për të cilët Donatello-ja u nis nuk janë të qartë, por në 1443 ai megjithatë ishte i detyruar të linte punishten e tij fiorentine, pasi situata në lagjen mediçease, ku po lindëte palazzo Medici, që kërkoi shkatërrimin. 95. Kjo ballkonad për organo, që gjendej mbi portën e Sagrestisë së Kanonikëve në këndin jug-lindor të kroçerës, u kompletua vetëm në vitin 1438 dhe paraqet një kryevepër të re. Ndoshta falë rezultatit pozitiv të Kryqëzimit, afër vitit 1446 mori një porosi akoma më të rëndësishme dhe prestigjoze, ndërtimin e gjithë altarit të Shën Antonit të Padovës, vepër e përbërë nga gati njëzet relieve dhe shtatë statuja bronxi në tërësi, te i cili punoi deri në lardimin nga qyteti. Punimet e para artistike të Donatello-s vërtiten rreth dy kantiereve më të mëdhenj të dekorimit skulptorik në Firencen e kohës: Duomo-ja (Katedralja) e Firences, në veçanti façata dhe porta e Mandorla-s, dhe niket e Orsanmichele-s. Vepra e tij e parë e dokumentuar është kopja e Profetëve të paguar në 1406 dhe në 1408, që identifikohet përgjithësisht me dy statuja tashmë në portënë e Mandorla-s dhe sot në Museo dell'Opera del Duomo. Në vitin 1443 Donatello-ja u nis për në Padova, ku do të rrinte një dhjetëvjeçar të tërë, duke krijuar disa nga kryeveprat e tij absolute. Veprat e periudhës së vonë, me stil krudo dhe ekspresiv, u kritikuan në shekullin e XVI, për tu rivlerësuar gradualisht vetëm në shekullin e XX. A Firenze, tra il 1420 e il 1430, si aprono i cantieri che danno il volto architettonico al Rinascimento. Një formim si oraf, atëherë i shumë i zakonshëm për atë që donte të ndërmerrte një karrierë artistike çfarëdo, është nënkuptuar vetëm nga prova rrethanore dhe nuk është e sigurt. Këtu skulptori paguante një qera praktikisht simbolike dhe mundësia e prishjeje të menjëhershme do ta inkurajonte ta linte qytetin. Per suggerire il movimento e il senso dell'azione ha rinunciato a realizzare figure e ambienti con precisione: cavallo e cavaliere sono leggermente abbozzati e il drago quasi una massa indistinta si contrae sotto l'urto della lancia. Hipotezë që Donatello-ja u trasferua me ftesë të bankierit të famshëm fiorentinas në ekzil Palla Strozzi nuk është konfirmuar nga asnjë fakt. Por nuk munguan zërat kritikë mbi veprën e tij, midis të cilëve për shembull ai i mikut të tij Filippo Brunelleschi. Ghiberti va fi, alături de Donatello, unul dintre promotorii acestei renașteri. Alkotásaival nagy szerepet játszott a perspektivikus ábrázolás elterjedésében, valamint a szobrászat önálló - nem épülethez kötött - megvalósításában. Il Banchetto di Erode è un rilievo in bronzo dorato realizzato da Donatello (in collaborazione con Ghiberti e Jacopo della Quercia) tra il 1423 e il 1427 per la fonte battesimale del Battistero di Siena. Ez idő alatt Donatello leginkább a klasszikus művészet, a Rómában látottak hatása alatt állott. Forca krijuese nuk e braktisi as në pleqëri, sicc dëshmojnë kryeveprat si Judita dhe pulpitet e San Lorenzo-s, të krijuara në moshën mbi shtatëdhjetë vjeçare, megjithëse me ndihma nga asistent të shumtë. Në 1457 Donatello-ja u trasferua në Sienë, me gjasa me idenë të vendosej përfundimisht për të kaluar vitet e pleqërisë. Në këtë periudhë bën pjesë edhe Busti i të riut me kameo tashmë në Museo nazionale del Bargello. Brunelleschinek nem tetszett ifjú barátjának alkotása, mert Krisztus szerinte una persona delicatissima, akihez nem méltó ez a fölfeszített paraszt. Davidi prej bronxi i Museo nazionale del Bargello është afërsisht i vitit 1440. Krahasimi midis dy kryqëzimeve është ekzemplar për të treguar diferencat personale midis dy etërve të Rilindjes fiorentine, që megjithë qëllimet e përbashkëta kishin prirje personale të krijimit artistik shumë të ndryshme, nëse jo të kundërta ndonjëherë. Essa rivela spregiudicati riferimenti all'antico: mensole, cornici, ornati sono ripresi da diverse civiltà figurative. Pedig Donatello a maga nemében ezúttal is mesterit alkotott. Në vjeshtën e vitit 1432 Donatello-ja qe me siguri në qytetin papal, kur iu dërgua një lëtër për ta bindur të kthehej nga porositësist pratez. Donatello, pranë Giotto-s, Paolo Uccello, Antonio Manetti dhe Filippo Brunelleschi, është portretizuar me një mjekërr më të gjatë në piceto dhe me një turban që rimeret në inçizionet për botimin e vitit 1568 të Jetëve të Vasari-t, dhe në portretin e shekullit të XVII për Serie Gioviana-n. Ekziston edhe një portret i mundshëm rinor i Donatello-s në Cappella Brancacci, në veçanti në afreskun mazaçesk të Shën Pjetri që shëron me hijen (1425-1427), ku duhet të jetë personazhi mjekrrosh me duartë e mbledhura në të majtë të Pjetrit. Il David in bronzo, realizzato da Donatello per Cosimo de Medici nel 1440, rappresenta il giovane che decise la vittoria degli ebrei contro i filistei uccidendo il gigante Golia con un sasso scagliato dalla sua fionda. Kompensimet që merte për veprat e tij lënë të hamendësosh se në jetë pati siguruar fitime të majme dhe për më tepër që Cosimo de' Medici i kishte akorduar në fund të jetës një pagesë javore. Mbi të gjitha në moshë të thyer, ai la çdo model të paracaktuar për të përfaqësuar ndjenjat më të thella të shpirtit njerëzor. Para nisjes kërkoi një aprovim mirëdashës nga Senati venet, pasi u konceptua si një cenotaf, dmth. Lo scultore in un sapiente stiacciato ha evocato la profondità e ha definito i volumi. Prania në Pistoia mund të jetë e lidhur me punimet e të riut Filippo Brunelleschi dhe punishtes së Lunardo di Mazzeo dhe Piero di Giovanni për altarin e San Jacopo-s, mbase në rolin e çirakut-në formim artistik. Midis tyre, me siguri janë disa tablo në reliev, dekorimet e Sagrestia Vecchia-s, Davidi, Judita dhe Holoferni, pulpitet e San Lorenzo-s. Duket se në shtratin e vdekjes Cosimo-s iu kujtua Donatello-ja, duke i dhuruar një pronë fshati pranë Cafaggiolo-s. Por ai ishte pak i prirur për jetën e fshatit i kërkoi Piero de' Medici-t ta rimerte dhuratën, gjë që, me shaka, u pranua dhe ndërrua në një pagesë javore[7]. Ha át is vesz egy-egy klasszikus motívumot, jelentőségét a maga valóságszemléletével ellenőrzi, és teljesen összhangba hozza stílusával. Në këtë vepër theksohet ngarkesa fetare që i shtyn figurat drejt një dramaticiteti të skajshëm, të realizuar nëpërmjet teknikës së pa-mbaruarës, ku disa pjesë figurash vetëm sa janë skicuar. Kurorëzonin me gjasa kantorian dy fëmijët qirimbajtës të Museo Jacquemart-André, në bronx. Te Zbritja në gur, ndoshta për krahun e mbrapëm të altarit, Donatello-ja përpunoi modelin antik të vdekjes së Melagro-s; hapësira anullohet dhe nga kompozimi mbeten vetëm sarkofagu dhe një pame unitare figurash vajtuese, të tronditura në linja falë mimikës façale dhe gjesteve të dëshpëruara, me një dinamizëm të theksuar nga kontrastet e linjave që gjenerojnë mbi të gjitha këndet e mprehta. Që një shekull më parë Giotto-ja, një tjetër fiorentinas, kishte lënë në qytet kryeveprën e tij, Cappella degli Scrovegni-n dhe, duke parë epokën më të afërt me Donatello-n, ishin të shumtë artistët toskanë aktiv në qytetin venecian midis viteve tridhjetë dhe dyzetë të katërqintës: Filippo Lippi (1434-1437), Paolo Uccello (1445) dhe skulptori Niccolò Baroncelli (1434-1443). Me vdekjen i mbetën pa paguar 34 fiorinë të qerasë dhe kjo ka nxitur reflektime rreth gjendjes së tij efektive të varfërisë, por çështja duket mjaft e ndërlidhur me mosinteresimin e tij tërësor rreth çështjeve financiare, ndaj të cilës i kushtoi gjatë gjithë jetës vetëm minimumin e pashmangshëm. Midis viteve 1453 dhe 1455 realizoi Magdalenën pendimtare, vepër prej druri në Museo dell'Opera të Duomo-s, që thjeshtëzon përsosmërisht thatanikësinë e formave të periudhës së fundit të Donatello-s, afër një tejkalimi ekspresionist të. Működése négy fejlődési korszakra osztható. Nel basamento del San Giorgio Donatello ha rappresentato in un bassorilievo San Giorgio e il drago. Donatello è stato un grande maestro delle tecniche, abilissimo nella fusione del bronzo e nel lavorare il marmo, la pietra, il legno e la terracotta. Vetëm në 1434, pas vdekjes së Giovanni di Bicci-t dhe rikthimit të Donatello-s nga Roma dhe të Cosimo de' Medici-t nga ekzili në Padova, skulptori rinisi veprën, që duhet të përfundonte në vitin 1439, kur kishëza qe seli e ceremonive të rëndësishme fetare, dhe në çdo rast ishin të gjitha të përfunduara në vitin 1443, viti i nisjes së Donatello-s për në Padova.